Ljˇsmynd: Jˇhann Ëli Hilmarsson

Um vefinn
Votlendisnefnd
FrÚttir
MikilvŠgi votlendis
Hnignun votlendis
Endurheimt
Endurheimt svŠ­i
V÷ktun og rannsˇknir
Myndasafn
Styrkir
Tenglar
┌tgßfa
Pˇstlistinn

 

 

 

┴lftavatn ß HÚra­i  endurheimt

Stutt lřsing ß ßstandi fyrir a­ger­

Ljˇsmynd: Ůr÷stur EysteinssonUndirrita­ur flutti a­ H÷f­a Ý Vallahreppi vori­ 1994.  Ůar er 7,8 ha votlendissvŠ­i sem řmist er kalla­ H÷f­avatn e­a ┴lftavatn.  SvŠ­i­ stˇ­ ■ˇ ekki undir nafni ■vÝ ■ar voru hvorki st÷­uvatn nÚ ßlftir.  SvŠ­i­ var flatt og rennislÚtt fyrir utan nokkra hrauka/hˇlma sem Helgi HallgrÝmsson nßtt˙rufrŠ­ingur telur a­ sÚu leifar ßlftahrei­ra.  Um ■a­ rann lŠkur ˙r Kollsta­ager­istj÷rn (dj˙p tj÷rn me­ eigin urri­astofni) Ý H÷f­aß (sem rennur sÝ­an Ý Lagarfljˇt).  Nor­an, sunnan og austan vi­ ┴lftavatn eru ■řf­ar starar/fjalldrapamřrar og a­ vestan er malarhryggur, kalla­ur Silungahryggur, sem hefur upphaflega stÝfla­ vatni­.

Grˇ­ur einkenndist af mřrast÷r, vetrarkvÝ­ast÷r og klˇfÝfu, en einkum ■ˇ torkennilegri, mi­lungsstˇrri starartegund sem ekki blˇmstra­i.  FuglalÝf var talsvert ß svŠ­inu.  Spˇar, lˇur, hrossagaukar, stelkar, ja­rakanar, lˇu■rŠlar og grßgŠsir nřttu sÚ votlendi­, en ja­rakan var eina tegundin sem ger­i sÚr hrei­ur Ý sjßlfu „┴lftavatni“.

Vi­ su­vestanvert ┴lftavatn hefur Silungahryggur veri­ rofinn fyrir alll÷ngu og ■ar er lßg, mannger­ stÝfla sem sennilega var ger­ (a.m.k. endurnřju­) um mi­ja 19. ÷ld samfara talsver­um ßveituframkvŠmdum Ý landi H÷f­a.  ═ stÝflunni var ni­urfall sem hŠgt var a­ opna og loka.  ┴lftavatn hefur veri­ nřtt sem flŠ­iengi og sennilega hleypt ˙r vatninu seinnipart sumars til a­ hŠgt vŠri a­ slß.  S˙ nřting hefur lagst af um mi­bik 20. aldar ■egar mřrar ne­ar Ý H÷f­alandi voru rŠstar fram til t˙nrŠktar.  StÝflan hefur ■ˇ veri­ skilin eftir loku­, ■vÝ ß sj÷unda ßratugnum var ■arna st÷­uvatn me­ silungi (Sk˙li Bj÷rnsson munnl. uppl.).  StÝflan hefur svo brosti­ einhvern tÝma ß sl. ■rem ßratugum.

 A­ger­

═ aprÝl 1997 var fyllt upp Ý ■rj˙ sk÷r­ Ý stÝflunni me­ torfi ˙r 'vatns'botninum og grjˇti ˙r lŠkjarfarveginum fyrir ne­an stÝfluna.  StÝflan var ekki hŠkku­.  Ůetta leiddi til endursk÷punar ┴lftavatns, sem var markmi­ a­ger­arinnar.  HŠkkun vatnsbor­s nam um 40 cm.

 Aflei­ingar fyrsta sumari­

═ fyrstu var­ Úg var vi­ mikla aukningu fuglalÝfs.  Stˇr grßgŠsahˇpur var ß vatninu fram eftir vori og aftur um hausti­. ┴lftir, rau­h÷f­aendur, sk˙fendur, stokkendur og ˇ­inshanar sßust ß vatninu en urpu ekki.  Urtandarpar varp vi­ ┴lftavatn hins vegar.  Einu neikvŠ­u ßhrifin ß fuglalÝf sem Úg ˇtta­ist fyrirfram, fŠkkun ja­rakana, ur­u ekki a­ veruleika.  Ja­rakanarnir fluttu sig einfaldlega a­eins um set og urpu Ý mřrunum umhverfis vatni­, sem n˙ voru or­nar blautari en ß­ur.  Mikil merg­ ja­rakana og stelka var vi­ vatni­ seinnipart sumars, auk anda og gŠsa.

BŠ­i urri­a og hornsÝla var­ vart Ý ┴lftavatni.  Ůß leiddi smßsjßrsko­un ß vatnssřnum Ý ljˇs a­ allmargar tegundir ■÷runga og smßdřra voru Ý vatninu ■ˇ a­ tegundirnar hafi ekki veri­ greindar.  A­ mikill fj÷ldi lÝfvera komi strax Ý vatni­ ■arf ekki a­ koma ß ˇvart ■ar sem engin hindrun er ß flutningi ■eirra me­ lŠknum ˙r Kollsta­ager­istj÷rn.

 Ůegar komi­ var fram yfir mi­jan j˙nÝ var ljˇst a­ ekki yr­i neitt teljandi svŠ­i Ý vatninu opi­, ■ar sem tjarnarst÷r (Carex rostrata) var or­in rÝkjandi um allt og gat n˙ nß­ e­lilegum ■roska.  Ůß kom ■a­ mÚr ß ˇvart a­ bl÷­rujurt var or­in algeng Ý ┴lftavatni seint um sumari­.  Smßvaxnari tegundir, eins og mřrast÷r, fÝfa o.fl. munu ÷ruglega hverfa ˙r vatninu en gŠtu or­i­ meira ßberandi Ý mřrunum Ý kring n˙ ■egar vatnsbor­ ■ar hefur hŠkka­.  Sennilega hefur vatnsbor­shŠkkunin ßhrif ß um 4 ha svŠ­i umhverfis vatni­.

 1998 og 1999

EndurbŠta ■urfti stÝfluna bŠ­i vorin 1998 og 1999 til a­ halda vatnsbor­inu Ý svipa­ri hŠ­.  Ů÷rf ver­ur ß slÝku vi­haldi eins lengi og vatn heldur ßfram a­ flŠ­a yfir stÝfluna.  Sennilega ■arf ■ˇ ekki a­ hŠkka stÝfluna nema um 30-50 cm til a­ vatn flŠ­i aftur um upphaflegt ˙tfall ┴lftavatns sem er ß ÷­rum sta­.  Aflei­ingar ■ess yr­u hugsanlega ■Šr a­ tjarnarst÷r hopa­i ˙r dřpstu hlutum vatnsins (■.e. meira opi­ vatn) en a­ mřrarnar umhverfis vatni­ yr­u enn blautari allan ßrsins hring.  Ůß myndi flatarmßl votlendis einnig aukast, bŠ­i til nor­urs og su­urs.  ┴kv÷r­un um ■essa a­ger­ hefur ekki veri­ tekin.

Vori­ 1998 var fuglamerg­in engu minni en 1997 og ■ß sßst einn flˇrgo­i ß vatninu.  ┴lftapar var alllengi ß vatninu vori­ 1999 en hvarf svo um mi­jan j˙nÝ.  Sennilega hefur pari­ nota­ vatni­ sem ßningarsta­ ß me­an ■a­ bei­ eftir a­ hßlendisv÷tn losnu­u ˙r klakab÷ndum.  BŠ­i urtendur og rau­h÷f­aendur komu upp ungum vi­ ┴lftavatn 1999.

 A­ lokum

┴kv÷r­un um a­ laga stÝfluna og endurskapa ┴lftavatn var tekin eftir mikla umhugsun og spjall vi­ bŠ­i leikna og lŠr­a.  Ůß gaf eigandi H÷f­a, SkˇgrŠkt rÝkisins, leyfi fyrir a­ger­inni.

BrÚf Ůrastar Eysteinssonar til Votlendisnefndar.

FrÚttir af ┴lftavatni hausti­ 2003 - Frß Ůresti Eysteinssyni

Myndir frß ┴lftavatni

 

 


Ë1999 Ritstjˇrn - Nefnd um endurheimt votlendis


SÝ­ast breytt 15.02.2006