ROF Í SÝSLUM, KVASIR

Jarðvegsrof á Íslandi

ROF Í SÝSLUM

Náttúrufar í sýslum landsins er með misjöfn-um hætti. Sumar hverjar eru nánast algrónar en aðrar einkennast af háum fjöllum og illa grónum öræfum. Land er einnig oftast mjög mismunandi innan hverrar sýslu. Því ber að túlka meðaltöl fyrir rof í sýslum landsins með nokkurri varúð.
Við höfum valið hér þá leið að birta í töflu upplýsingar um rof í öllum sýslum. Annars vegar er umfang rofs sýnt í km2, en hins vegar eru samandregnar upplýsingar um hlutdeild rofeinkunna (%). Bæjarfélög voru ekki tekin með í þessa samantekt.
Eins og taflan ber með sér eru sýslurnar misstórar eða frá 664 km2 og upp í 11 134 km2 að stærð samkvæmt gagnagrunni RALA og LR og eru þá jöklar ekki taldir með.
Í nokkrum sýslum eru þau svæði þar sem rof telst mikið (rofeinkunnir 4 og 5) innan við 50 km2: í Kjósarsýslu, Dalasýslu, Barða-strandarsýslum, Strandasýslu og Vestur- Húnavatnssýslu. Í þremur sýslum er meira en 1000 km2 með rofeinkunn 5: S-Þingeyjarsýsla, Vestur-Skaftafellssýsla og Rangárvallasýsla. Þessar sýslur gjalda mest nálægðar við jökla og eldvirkni. Þegar á heildina er litið eru slæm rofsvæði (rofeinkunnir 4 og 5) hlutfallslega lítil á Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðvestur-landi. Þó er Mýrasýsla undanskilin, enda á hún land að sendnum svæðum norðan og vestan Langjökuls og umhverfis Eiríksjökul. Frá Suður-Þingeyjarsýslu og suður um til Árnessýslu, að Suður-Múlasýslu undanskil-inni, er land sem hlýtur rofeinkunn 4 og 5 meira en 900 km2. Suður-Þingeyjarsýsla sker sig nokkuð úr, með um 4500 km2 lands í rofflokkum 4 og 5.
Það skal ítrekað að fjalllendi, þ.e. hæstu fjöll, er undanskilið í hlufallsútreikningum í töflu, en það er mjög víðlent í Skagafirði, Eyjafirði og Norður-Múlasýslu. Það sem telst fjalllendi í þessari úttekt stendur það hátt að það er almennt ekki talið nýtanlegt til beitar og ætti að því leyti að flokkast með því landi sem fær rofeinkunn 4 eða 5.
Eins og sjá má af töflu eru í allmörgum sýslum svæði með rofeinkunn 4 og 5 innan við 5% lands, sem telja verður mjög viðunandi ástand. Þessar sýslur eru allar á Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðvestur-landi. Vestur-Húnavatnssýsla er í sérflokki er varðar jarðvegsrof. Lítið rof (0+1+2) er á um 94% landsins, en innan við 1% fær rofeinkunn 4 og 5. Nokkrar sýslur ná því að vera með um eða yfir 70% lands í rofflokkum 0+1+2 og eru þær allar á vesturhluta landsins.
Þar sem ástand lands í hverri sýslu er afar breytilegt er óvarlegt að draga einhlítar álykt-anir af jarðvegsrofi sem gildir um sýslurnar í heild.

Jarðvegsrof í sýslum landsins
	---------------------------------- km2 ------------------								--------------------%-------------------
Sýsla	Heildarst.	0	1	2	3	4	5	Fjöll	0+1+2	3	4+5	Auðn, fjöll
Kjósarsýsla	664	70	36	315	167	31	2	37	68	28	5	20
Gullbringusýsla	1216	152	379	416	176	57	13	8	79	15	6	15
Borgarfjarðarsýsla	1786	157	132	664	533	120	34	110	58	31	9	34
Mýrasýsla	3092	477	443	1174	583	123	171	71	70	18	10	25
Snæfellsnessýsla	2163	302	385	695	412	94	29	229	72	21	6	23
Dalasýsla	2078	132	125	1191	557	39	0	22	71	27	2	20
A-Barðastrandarsýsla	1074	40	61	449	359	14	0	149	60	47	1	43
V-Barðastrandarsýsla	1519	38	60	433	693	21	11	254	42	56	3	64
V-Ísafjarðarsýsla	1221	31	28	253	451	114	21	320	35	48	15	65
N-Ísafjarðarsýsla	1958	26	87	432	656	49	8	692	43	54	5	63
Strandasýsla	3465	59	82	1941	816	16	0	540	71	30	1	30
V-Húnavatnssýsla	2663	155	518	1640	136	20	24	100	93	6	2	8
A-Húnavatnssýsla	4295	114	253	2058	1316	239	2	225	61	33	6	28
Skagafjarðarsýsla	5040	283	203	1338	1817	350	0	995	46	42	9	46
Eyjafjarðarsýsla	4089	241	52	691	1403	715	4	972	32	42	23	63
S-Þingeyjarsýsla	11134	531	661	1153	3428	2853	1685	717	23	33	44	69
N-Þingeyjarsýsla	5393	208	505	2014	1216	590	360	390	56	25	19	34
N-Múlasýsla	10568	222	892	3830	2180	1647	491	1119	53	24	23	42
S-Múlasýsla	3970	163	183	1239	1325	219	28	761	50	42	8	38
A-Skaftafellssýsla	3041	93	188	374	727	267	877	373	26	31	45	76
V-Skaftafellssýsla	5663	242	593	1407	895	538	1602	303	42	17	41	55
Rangárvallasýsla	7365	274	880	820	1662	1790	1094	510	30	26	44	67
Árnessýsla	7932	436	611	2508	2350	989	271	464	50	32	18	39