Jaršvegsrof į Ķslandi

| Įfoksgeirar | Rofabörš | Rofdķlar | Jaršsil | Skrišur,vatnsrįsir og uršir | Melar | Hraun | Sandar og sendin svęši |

JARŠSIL

Kort af jaršsiliJaršsil er hugtak sem lżsir flutningi į jaršvegi hęgt og sķgandi nišur hlķšar landsins vegna kulferla, en viš žaš myndast stallar og jaršvegstungur sem oft eru įberandi ķ landslaginu. Viš kortlagningu į rofi hefur hugtakiš jaršsil vķšari merkingu žvķ aš žaš er einnig notaš um rofsįr ķ hlķšunum. Žessi notkun hugtaksins jaršsil er um margt óęskileg, betra hefši veriš aš nota annaš hugtak en „jaršsil" um rofdķla ķ hlķšum og jaršvegsrof tengt jaršsili.

Mun meira rof veršur ķ rofsįrum sem eru ķ hlķšum en į sléttlendi žar eš rennandi vatn kemst žį aš sįrinu. Žvķ er full įstęša til aš ašgreina rofsįr į sléttlendi frį rofsįrum ķ hlķšum.

Jaršsil er mjög algeng rofmynd og var kortlögš į samtals um 17 500 km2 lands. Eins og vęnta mį eru žessi svęši algengust ķ jökulsorfnum dölum blįgrżtissvęšisins. Nišurstöšurnar sżna aš jaršvegur ķ hlķšum landsins er mjög viškvęmur og reyndin er vitaskuld sś aš nś eru vķša naktar uršir žar sem įšur var gróšur og jaršvegur. Žetta į ekki sķst viš um Sušausturland žar sem śrkoma getur numiš tugum mm į skömmum tķma. Viš slķkar ašstęšur skolast jaršvegur śr rofsįrum aušveldlega burtu (sjį umfjöllun um Sušausturland ķ 6. kafla).

Vatn getur skolaš burt umtalsveršum jaršvegi įn žess aš eiginlegar vatnsrįsir myndist og žvķ er žaš oft svo aš rofi af žessu tagi er lķtill gaumur gefinn nema žegar dragįrnar verša dökkbrśnar af mold ķ rigningartķš.

Um 6000 km2 af hlķšum landsins fengu rofeinkunn 3 vegna jaršsils. Žessi tala er mjög hį og gefur tilefni til nįnari skošunar. Hśn bendir eindregiš til žess aš hlķšarnar séu vķša ofnżttar og kanna žarf leišir til žess aš stilla nżtingu žeirra ķ hóf.

Gróšur og jaršvegur ķ hlķšum mynda vistkerfi sem er allajafna svo viškvęmt aš ekki ętti aš beita žungum dżrum žar ķ miklum męli, allra sķst į vorin žegar jaršvegur er gljśpur. Vetrarbeit ķ hlķšum er mjög skašleg og žaš er skošun höfunda aš setja ętti reglur sem takmarka hrossabeit ķ bröttum hlķšum.

Sjį töflur
Skipting landsins eftir rofmyndum og rofeinkunnum1 (tölur ķ km2)
Hlutfallsleg skipting landsins eftir rofeinkunn og rofmynd innan hverrar rofeinkunnar (%)1

į sķšu um EINSTAKAR ROFMYNDIR, HEILDARYFIRLIT

Rof tengt gróšurlendi og rof tengt aušnum (km2 og %).
į sķšu um
ROF TENGT GRÓŠURLENDI OG AUŠNUM

Myndir Myndir

Uppfęrt 13 May, 2002 af EG
©Höfundaréttur Ólafur Arnalds, Rannsóknastofnun landbśnašarins og Landgręšsla rķkisins