Jaršsil er hugtak sem lżsir flutningi į jaršvegi hęgt og sķgandi nišur
hlķšar landsins vegna kulferla, en viš žaš myndast stallar og jaršvegstungur sem oft
eru įberandi ķ landslaginu. Viš kortlagningu į rofi hefur hugtakiš jaršsil vķšari
merkingu žvķ aš žaš er einnig notaš um rofsįr ķ hlķšunum. Žessi notkun
hugtaksins jaršsil er um margt óęskileg, betra hefši veriš aš nota annaš hugtak en
jaršsil" um rofdķla ķ hlķšum og jaršvegsrof tengt jaršsili. Mun meira rof veršur ķ rofsįrum sem eru ķ hlķšum en į sléttlendi žar eš
rennandi vatn kemst žį aš sįrinu. Žvķ er full įstęša til aš ašgreina rofsįr į
sléttlendi frį rofsįrum ķ hlķšum.
Jaršsil er mjög algeng rofmynd og var kortlögš į samtals um 17 500
km2 lands. Eins og vęnta mį eru žessi
svęši algengust ķ jökulsorfnum dölum blįgrżtissvęšisins. Nišurstöšurnar sżna
aš jaršvegur ķ hlķšum landsins er mjög viškvęmur og reyndin er vitaskuld sś aš
nś eru vķša naktar uršir žar sem įšur var gróšur og jaršvegur. Žetta į ekki
sķst viš um Sušausturland žar sem śrkoma getur numiš tugum mm į skömmum tķma.
Viš slķkar ašstęšur skolast jaršvegur śr rofsįrum aušveldlega burtu (sjį
umfjöllun um Sušausturland ķ 6. kafla).
Vatn getur skolaš burt umtalsveršum jaršvegi įn žess aš eiginlegar
vatnsrįsir myndist og žvķ er žaš oft svo aš rofi af žessu tagi er lķtill gaumur
gefinn nema žegar dragįrnar verša dökkbrśnar af mold ķ rigningartķš.
Um 6000 km2 af hlķšum
landsins fengu rofeinkunn 3 vegna jaršsils. Žessi tala er mjög hį og gefur tilefni til
nįnari skošunar. Hśn bendir eindregiš til žess aš hlķšarnar séu vķša ofnżttar
og kanna žarf leišir til žess aš stilla nżtingu žeirra ķ hóf.
Gróšur og jaršvegur ķ hlķšum mynda vistkerfi sem er allajafna svo
viškvęmt aš ekki ętti aš beita žungum dżrum žar ķ miklum męli, allra sķst į
vorin žegar jaršvegur er gljśpur. Vetrarbeit ķ hlķšum er mjög skašleg og žaš er
skošun höfunda aš setja ętti reglur sem takmarka hrossabeit ķ bröttum hlķšum.
Sjį töflur
Skipting landsins eftir rofmyndum
og rofeinkunnum1 (tölur ķ km2)
Hlutfallsleg skipting landsins eftir rofeinkunn og rofmynd innan hverrar rofeinkunnar (%)1
į sķšu um EINSTAKAR ROFMYNDIR, HEILDARYFIRLIT
Rof tengt gróšurlendi og
rof tengt aušnum (km2 og %).
į sķšu um ROF TENGT GRÓŠURLENDI OG AUŠNUM |