Í Suður-Þingeyjarsýslu eru samfelld sandsvæði frá Skjálfandafljóti austur yfir Jöklulsá á Fjöllum, allt frá Vatnajökli norður í Mývatnssveit þar sem gróðurlendi er skýlt af fjallgörðum Bláfells og Búrfells. Sandsvæði er einnig vestan Skjálfandafljóts og er hægt að rekja rætur þess til Sprengisands og allt suður að Hofsjökli. Sandur berst sífellt til norðurs og einstaka sandrennur ná norður að Eilífsvötnum. Sandur er á Hólasandi, sem stöðugt stækkar, og sandurinn gengur sífellt norðar.

Í Suður-Þingeyjarsýslu er að finna einhver verstu rofabarðasvæði landsins. En í sýslunni eru einnig vel gróin lönd í flestum hreppum, t.d. í Aðaldal og Mývatnssveit. Oft er þess ekki gætt að aðskilja rofsvæði og auðnir frá vel grónum beitilöndum. Því leiða meðaltöl til fremur slakra einkunna enda þótt land sé víða gott.

Í Norður-Þingeyjarsýslu eru sandauðnir ríkjandi á syðsta hluta hálendisins og stór sandfoksrenna nær frá Jökulsá á Fjöllum norður Hólsfjöll og niður í Öxarfjarðarhrepp. Landgræðslan vann mikið afrek við að stöðva framrás sandsins í Öxarfirði árið 1954. Sandsvæði eru einnig úti við strönd Öxarfjarðar. Í Kelduhverfi, Öxarfirði og á Melrakkasléttu eru víðáttumikil gróðurlendi þar sem rof telst víðast hvar lítið. Stórt rofabarðasvæði er í Afrétt við norðanverðan Þistilfjörð. Á Sléttu, í Þistilfirði og við Bakkaflóa á sér stað mikil frostlyfting. Því eru þúfur oft áberandi og jarðsil mikið. Slík vistkerfi eru mjög viðkvæm og þola hrossabeit illa.

Landgræðslugirðingar eru margar í Þingeyjarsýslum, samtals um 324 km langar og 1142 km2 að stærð. Þar hefur verið unnið mikilvægt starf við að stöðva ágang sands inn á gróðurlendi í áfoksgeirum. Girðing-arnar eru þó aðeins skammtímalausn og ná engan veginn til allra svæðanna þar sem alvarlegt rof á sér stað. Brýna nauðsyn ber til að friða mun stærri svæði fyrir beit og auka landgræðsluaðgerðir þar sem hraðast gengur á gróðurlendi, t.d. á rofabarðasvæði umhverfis Jörund. Þá þarf sérstakt átak til þess að stöðva sandfok inn á áfoksgeirana sem eyða gróðurlendi í Skútustaðahreppi. Þar þarf m.a. að leita nýrra leiða í landgræðslustarfinu sem miða að því að beina sandi fram hjá gróðurlendum þangað sem hann er skaðlaus, t.d. út í jökulfljótin. Sandrennslið frá jöklunum er mikið og það verður ekki stöðvað. Því er það aðeins bráða-birgðalausn að stöðva sand í áfoksgeirum þar sem sandurinn gengur yfir gróið land, t.d. við Dimmuborgir. Minnka verður rennsli sands að áfoksgeirunum.

Það er fyrir lögnu tímabært að friða auðnir Ódáðahrauns og Mývatnsöræfa fyrir beit, sem og brunana sunnan og vestan byggðar í Mývatnssveit, svo sem Græna-vatnsbruna og afrétti sunnan Bárðardals. Í Norður-Þingeyjarsýslu hafa Hólsfjöll nú verið friðuð fyrir beit og er það þegar tekið að skila árangri.