HEILDARYFIRLIT, KVASIR

Jarðvegsrof á Íslandi

HEILDARYFIRLIT

Heildarstærð landsins samkvæmt rofkortlagningunni er 102 721 km2. Hafa ber í huga að eyjar undan strönd landsins voru ekki kortlagðar og því er þetta ekki nákvæm tala. Samtals skiptist landið í um 18 þúsund skika eða reiti sem hver um sig hefur einkennandi rofmyndir og rofeinkunn. Þessi fjöldi skika gefur hugmynd um hversu víðtækur gagnagrunnur RALA og LR um rof er orðinn.

Í heild skiptist landið allt eftir rofeinkunnum á eins og sýnt er í töflu hér til hægri.

Eins og sjá má telst ekkert rof vera á 4000 km2 lands. Það á einkum við um ræktað land, skóglendi og votlendi. Land sem hlýtur rofeinkunn 1 og 2 er ýmist gróið land eða hraun. Fjalllendi þ.e. hæstu fjöll, jöklar, ár og vötn eru samtals um 23% landsins. Rétt er að undanskilja þessi svæði við samantekt á ástandi landsins því þau teljast ekki til nýtanlegs beitilands. Það er gert á meðfylgjandi mynd. Súlurnar lýsa á ástandi landsins með tilliti til jarðvegsrofs. Þar kemur fram að nálega fjórðungur landsins hlaut rofeinkunn 4 og 5, sem eru þeir flokkar sem ekki eru taldir beitarhæfir og yfir helmingur landsins, telst hafa alvarlegt rof með einkunnir 3, 4 og 5.

HEILDARYFIRLIT KORT (107 kb)

ÚTSKÝRINGAR Á KORTI
_______________________________

Rofeinkunn	km²	% af heild
0 Ekkert rof	4.148	4,0
1 Lítið rof	7.466	7,3
2 Nokkurt rof	26.698	26,0
3 Talsvert rof	23.106	22,5
4 Mikið rof	11.322	11,0
5 Mjög mikið rof	6.375	6,2
Fjalllendi	9.794	9,5
Jöklar	11.361	11,1
Ár og vötn	1.436	1,4
Ókortlagt	1.010	1,0
SAMTALS	102.721	100

Þessi niðurstaða eru slæmur dómur um ástand landsins. Þar eð þær matsaðferðir sem hér var beitt eru miðaðar við íslenskar aðstæður er erfitt að bera þær saman við tölur sem birtar hafa verið fyrir önnur ríki. Þó er óhætt að fullyrða að þær eru meðal þess versta sem þekkist utan þurrkasvæða jarðarinnar.

Niðurstöðurnar sýna glögglega að það er af ærinni ástæðu sem almenningur metur jarðvegsrof sem mesta umhverfisvanda landsins. Þó ber að hafa það í huga að jarðvegsrofið er alls ekki einvörðungu tengt eyðingu gróðurlendis, en það breytir því ekki að land með alvarlegt jarðvegsrof getur alls ekki talist hæft til beitar, hvort sem er á gróðurlendi eða auðnum.

Orsaka fyrir svo slæmu ástandi er ekki aðeins að leita í landnýtingu eins og síðar verður vikið að. Þá ber einnig að hafa í huga að um 48% þess hluta landsins sem ekki flokkast sem fjalllendi er metið í rofflokka 0, 1 og 2. Það land telst vera í góðu eða viðunandi ástandi með tilliti til jarðvegsrofs. Stór hluti þessa lands er gróinn en einnig er um að ræða hraun sem ýmist eru ógróin eða hulin mosa. Áréttað er að roftölurnar eru á engan hátt mælikvarði á útbreiðslu gróins lands.